|
|
Poolse Grammatica
Geslacht van naamwoorden
Elk naamwoord is mannelijk, vrouwelijk of onzijdig. Het geslacht hangt niet af van de betekenis van het naamwoord behalve voor woorden die man/vrouw/dier/mensen aanduiden.Het is redelijk makkelijk op het verschil tussen mannelijk, vrouwelijk en onzijdig te onderscheiden, want mannelijke naamwoorden eindige met een medeklinker of (ongewoon) met de klinker a of o, vrouwelijke naamwoorden eindigen met op een a (de meesten) of met een medeklinker of (sommige woorden) op de i, onzijdige naamwoorden eindigen met o, e, e of (ongewoon) -um. Let op dat naamwoorden door het geslacht niet verbuigen Zij hebben alleen een m/v/o vorm.
Geslacht van bijvoeglijke naamwoorden
bijvoeglijke naamwoorden verbuigen door het geslacht. Het geslacht is te herkennen en te verbuigen volgens de volgende regel:mannelijk bijvoeglijke voornaamwoorden eindigen op y of i,
vrouwelijke bijvoeglijke voornaamwoorden eindigen op a
onzijdige bijvoeglijke voornaamwoorden eindigen op e.
Over mannelijke vormen valt af te vragen: wanneer moet ik i of y schrijven? Indien de stam van een mannelijke bijvoeglijk voornaamwoord eindigt op een k of g dan moet de volgende letter i zijn en niet y (niebieski, niet niebiesky). Deze i komt ook bij onzijdige vormen voor (niebieskie). Er zijn echter sommige bijvoeglijk naamwoorden die op i eindigen, terwijl de stam niet op k of g eindigen.
Vormen van bijvoeglijke naamwoorden worden beslist door de naamwoorden. Bijvoeglijke naamwoorden moeten bij het geslacht van de naamwoorden passen. Als je een mannelijk naamwoord beschrijft gebruik je mannelijke bijvoeglijke naamwoorden. vrouwelijk/onzijdige nemen vrouwelijke/onzijdige bijvoeglijke naamwoorden. Dit grammaticale feit heet een akkoord of overeenkomst.
Negative zinnen
Als je een positieve zin wilt veranderen in een negatieve zin hoef je alleen maar nie voor het gezegde te plaatsen.Woordvolgorde
De woordvolgorde is in het Pools minder belangrijk dan in het Engels. Het is de stembuiging hier de stembuiging die er toe doet.Dus, de manier waarop Poolse woorden zijn gerangschikt is niet zo belangrijk. Er zijn echter wel regels over hoe de woorden in de juiste volgorde gezet moeten worden.Onthoud dat:
Het hoofdmodel van positieve zinnen is onderwerp + gezegde + voorwerp (bv. Monika + jest + wysoka).
Het hoofdmodel van negatieve zinnen is onderwerp is onderwerp + nie + gezegde + voorwerp (bv. Monika + nie + jest + wysoka), een bijvoeglijk voornaamwoord gaat meestal vooraf aan een naamwoord.
Zelfs wanneer basis woordvolgorde in het Pools "onderwerp/gezegde/voorwerp" is, is het mogelijk om woorden in de zin te laten verplaatsen en om het onderwerp weg te laten of soms zelfs het werkwoord, indien de inhoud van de zin begrijpelijk is.
Deze zinnen hebben de zelfde betekenis ("Ala heeft een poes"):
Ala ma kota
Ala kota ma
Kota ma Ala
Ma Ala kota
Kota Ala ma
Ma kota Ala
Maar alleen de eerste van deze zinnen klinkt juist in het Pools, de andere worden alleen voor de klemtoon gebruikt, als ze wel gebruikt worden. Als de tekst duidelijk is kunnen het onderwerp, voorwerp en zelfs het werkwoord weggelaten worden:
Ma kota - wordt gebruikt als het duidelijk is over wie er wordt gepraat
Ma - antwoord op "Czy Ala ma kota?" ("Heeft Ala een poes?")
Ala - antwoord op "Kto ma kota?" ("Wie heeft een poes?")
Kota - antwoord op "Co ma Ala?" ("Wat heeft Ala?")
Ala ma - antwoord op "Kto z naszych znajomych ma kota?" ("Wie van onze vrienden heeft een poes?")
Let op "czy", dit maakt een zin tot een vraag, vergelijkbaar met het Franse "Est-ce que...".
In het Pools is er de neiging op eerder het onderwerp dan het voorwerp te laten vallen en heel af en toe weet je het voorwerp maar niet het onderwerp. De vraag was "Kto ma kota ?"(Wie heeft de poes?), en het antwoord moet zijn alleen "Ala", zonder een werkwoord.
Voornamelijk, "ja" (Ik) en "ty" (jij), en ook hun meervoudsvorm "my" (wij) en "wy" (jullie), worden bijna altijd weggelaten.