|
|
Geschiedenis van de Poolse taal
Pools is beinvloed door het contact met andere talen (vooral Latijns, Tsjechisch, Frans, Duits, Italiaans, Oud Belarussisch, Russisch en de laatste tijd wordt de taal praktisch gebombardeerd met elementen uit het Engels, vooral Amerikaans Engels).Veel woorden zijn geleend van het Duits door de vele contacten met de Duitsers en de Duitse taal, dit is al sinds de middeleeuwen aan de gang. Voorbeelden zijn, ratusz (Rathaus=gemeentehuis), burmistrz (Bürgermeister=burgemeester (woord wordt alleen maar gebruikt bij burgemeesters van kleinere steden)), handel (Handel=handel), kac (Kater=kater), kartofel (Kartoffel=aardappel; dit woord komt uit een dialect: de meeste Polen gebruiken het woord ´ziemniak´ voor aardappel, maar beiden woorden worde overal verstaan), cukier (Zucker=suiker), kelner (Kellner=kelner/ober) en malarz (Maler=schilder; en ook het woord ´malowac´ is de Poolse taal binnengedrongen als het werkwoord ´schilderen´) Dit komt vooral voor in de regionale dialecten van hoger Silesia. Er zijn ook verscheidene woorden van Franse oorsprong in de taal, waarschijnlijk uit de tijd van Napoleon, zoals ekran (écran=beeldscherm), meble (mueble=meubels), fotel (fauteuil=fauteuil), plaza (plage=strand) en kosmar (cauchemar=nachtmerrie). Sommige plaatsen hebben ook een naam die uit het Frans komt, zoals de twee Warschau gemeentes van Zoliborz (joli bord=mooie rivieroever) en Mokotów (mon coteau=mijn cottage), net zoals de buitenwijk van Zyrardów (van de naam Girard, met het Poolse achtervoegsel-ów er aangeplakt om de naam van de plaats te vormen). Andere woorden zij geleend van de Slavische talen, bijvoorbeeld "hanba" en "brama" uit het Tsjechisch.
Als er internationale woorden geleend worden, veranderen de Polen vaak de spelling. Bijvoorbeeld, het Latijnse achtervoegsel is ´-tion´ in het Engels is het zelfde als ´-cja´. Om het woord meervoudig te maken veranderd -cja in -cje. Voorbeelden hiervan zijn " inauguracja" (inauguration=inwijding), dewastacja (devastation=vernietiging), konurbacja (conurbation=stedelijke agglomeratie) en konotacje (connotations=in zekere zin). Ook wordt ´qu´, ´kw´ (kwadrant=quadrant; frekwencja=frequency, frequentie)
Als gevolg door veel onderwijs en een massale migratie (wat gebeurde bij verscheidene landen na de tweede wereldoorlog, maar in Polen extreem was) werd sinds 1945 standaard Pools veel meer homogeen, alhoewel regionale dialect bleven bestaan, vooral in het zuiden en zuid-westen in de heuvelachtige gebieden grenzend aan Tsjechië en Slowakije. In de westerlijke en noordelijke gebieden, vestigde grote groepen Polen zich die uit de gebieden van de Sovjet Unie kwamen, de oudere generatie spreekt een Pools dialect wat in de vroegere oosterse provincies voorkwam.